Odpowiedź jest prosta i banalna – dwóch. Alessandro i jego brat Benedetto. Obaj byli muzykami raczej z zamiłowania niż z zawodu, bo jako weneccy szlachcice końca XVII i pierwszej połowy XVIII wieku zarabiać na życie nie musieli. Pisanie muzyki było po prostu w odpowiednio dobrym tonie. Twórczość ich była raczej skromna, a dziś Benedetta prawie się nie grywa, Alessandra zazwyczaj jeden utwór. Skąd o nich wiemy?
Pewien ówczesny muzyk zawodowy, mieszkający wiele kilometrów na północ otrzymał od znajomego kopie włoskich koncertów instrumentalnych. Zainspirowany tą muzyką postanowił zaaranżować ją na klawiaturę – tak powstał m. in. cykl tzw. koncertów organowych, przypuszczalnie najbardziej efektowna z organowych kompozycji baroku. Ale nie tylko. Powstał również “koncert” na klawesyn. Kompozytorem tym był oczywiście Jan Sebastian Bach, a ów koncert nosi nr BWV 974.
Początkowo podejrzewano, że – podobnie jak wspomniane koncerty organowe - twórcą pierwowzoru był Antonio Vivaldi. Później podejrzewano Benedetta Marcellego, aż wreszcie ustalono jednak, że owym oryginałem był koncert na obój i smyczki d-moll Alessandra Marcella. Tak właśnie świat dowiedział się o pięknym dziele weneckiego szlachcica – jednym z najciekawszych koncertów w całej włoskiej muzyce tamtego okresu.
A jak dowiedział się autor tego blogu? W wiedeńskim Radiu Stephansdom – które niezmiennie polecam – jest co tydzień audycja “Geistliche Abendmusik am Sonntag” (“uduchowiona muzyka na niedzielę”). Jej sygnałem wywoławczym jest utwór grany na trąbce z akompaniamentem organów. Melodia była mi nieznana - ale bardzo frapująca i piękna, zastanawiałem się więc nieraz – cóż to jest? Aż w ostatnie Święta Bożego Narodzenia usłyszałem w Polskim Radiu właśnie koncert Marcella – który okazał się podstawą dla tego opracowania na trąbkę i organy. Ale kto tejże aranżacji dokonał – nie wiem nadal.
Tak oto, dziwnymi drogami, dowiadujemy się o arcydziełach. A ile było innych arcydzieł dawnych epok. Ilu było Marcellów, którzy nie mieli tego szczęścia, że kopia ich dzieła trafiła do bardziej znanego muzyka, który zrobił przeróbkę? Ile arcydzieł znanych mistrzów było inspirowanych melodiami bezimiennych Marcellów?
